Pre-Seed Yatırım Turu Nasıl Yapılır? Adım Adım

Pre-seed turu, girişimin bir sonraki yatırım turuna kadar kanıt üretmesini sağlayan paradır. Bu rehber önce turun ne olduğunu, ardından gereken kanıtları, toplanacak tutarın nasıl hesaplanacağını, pitch deck ve yatırımcı listesi hazırlığını, yatırımcıya ulaşma sırasını, SAFE sözleşmesini ve sözleşme öncesi belge kontrolünü anlatır.

Önemli uyarı: Bu yazı hukuki danışmanlık değildir. Kullanılan kaynakların bir kısmı ABD, bir kısmı Kore kaynaklıdır. Burada verilen sözleşme ve şirket yapısı bilgileri Türkiye’deki bir girişime doğrudan uygulanamayabilir. Bu rehber piyasa ortalaması, tipik tutar veya değerleme aralığı vermez.

Pre-seed turu nedir ve hangi aşamayı kapsar?

Pre-seed, fikir veya prototip aşamasındaki bir girişimin bir sonraki (seed) yatırım için gereken kanıtı üretmesini amaçlayan fon toplama aşamasıdır [S1]. Yani bu turda satılan şey bitmiş bir iş değil, kanıt üretme planıdır.

Başlık	Pre-seed turu	Bir sonraki tur (seed)
Hedef	Fikri ve prototipi sınamak, ilk talep işaretlerini üretmek	Kanıtlanmış talep üzerine büyümeyi sürdürmek
Elde edilecek kanıt	Prototip, bekleme listesi, küçük pilot gibi göstergeler [S1]	Önceki turda üretilen kanıtlara dayanan daha güçlü sonuçlar
Tur sonunda gösterilecek çıktı	Bir sonraki yatırımcıyı ikna edecek somut veriler	Yeni turun hedeflerine uygun ilerleme

Yatırım turuna çıkmadan önce hangi kanıtlar gerekir?

Kısa yanıt: Yatırımcıya “insanlar bunu istiyor” diyebilmenizi sağlayan, gözle görülür ilk talep işaretleri. Kaynaklarda bunun örnekleri olarak prototip, bekleme listesi ve küçük pilot sayılır [S1].

Kanıtları belgeleme kontrol listesi

• Müşteri görüşmelerinin tarihi, görüşülen kişi tipi ve çıkan temel bulgular not edildi mi?
• Bekleme listesi varsa kayıt sayısı ve kayıtların kaynağı kaydedildi mi?
• Pilot yapıldıysa hedef, süre ve sonuç yazıya döküldü mü?
• Prototipin ekran görüntüleri veya kısa tanıtım videosu hazır mı?
• Kanıtların hangisinin tek başına, hangisinin tahmine dayalı olduğu ayrıldı mı?

5 soruluk öz değerlendirme (yazarın önerisi)

1. Çözdüğünüz problemi yaşayan kişilerle konuştunuz mu?
2. Elinizde gösterebileceğiniz bir prototip veya demo var mı?
3. Talebi gösteren en az bir somut işaret (liste, pilot, ön kayıt) var mı?
4. Bir sonraki turda neyi kanıtlayacağınızı tek cümleyle söyleyebiliyor musunuz?
5. Ekibiniz bu hedefi tur süresince tam zamanlı yürütebilecek mi?

Beşine de net “evet” diyemiyorsanız, tura çıkmadan önce eksik maddeyi tamamlamak çoğu zaman daha verimlidir.

Ne kadar fon toplanmalı? Geriye doğru hesaplama

Kısa yanıt: Önce bir sonraki turda göstermek istediğiniz sonuçları belirleyin, sonra bu sonuçlara ulaşmanın maliyetini ve süresini hesaplayın, en sonda gecikmeler için pay ekleyin [S1].

Üç adımda hesap

1. Hedefi yazın: Bir sonraki yatırımcıya hangi sonuçları göstereceksiniz?
2. Maliyeti ve süreyi çıkarın: Bu sonuçlar için hangi ekip, ürün ve pazarlama harcamaları, kaç ay gerekiyor?
3. Tampon ekleyin: Planlar gecikebilir, bu yüzden hesaba bir güvenlik payı koyun [S1].

Kaynaklarda referans olarak 12-18 aylık bir plan süresi (runway) anılır. Bu süre sektöre, ekibe ve maliyetlere göre değişen bir referanstır; Türkiye ya da başka bir ülke için ortalama değildir [S1].

Kalem (ÖRNEK, varsayımsal)	Aylık tutar (örnek)	Not
Ekip	Örnek: 60.000	Rakamlar yalnızca hesap mantığını göstermek içindir
Ürün geliştirme	Örnek: 15.000	Altyapı, araçlar, dış hizmetler
Pazarlama ve müşteri görüşmeleri	Örnek: 10.000	Pilot ve talep testleri
Hukuki ve muhasebe giderleri	Örnek: 5.000	Sözleşme ve kayıt işleri
Tampon	Toplamın bir payı	Gecikmeler için [S1]

Bu tablo bir piyasa normu değildir. Kendi rakamlarınızı kendi planınızdan türetmelisiniz. Yatırımcıya fonun nereye gideceğini kalem kalem anlatabilmek, fon kullanım planının hazırlanmasında önemli bir noktadır [S5].

Pitch deck, kısa özet ve yatırımcı listesi nasıl hazırlanır?

Kısa yanıt: Üç şey hazırlayın: yatırımcı listesi, kısa bir iş özeti ve sunum yapmasanız bile anlaşılan bir pitch deck [S1].

Slayt sırası önerisi (yazarın önerisi)

1. Problem
2. Çözüm
3. Kanıt (prototip, bekleme listesi, pilot)
4. Pazar
5. Ekip
6. Tur planı ve fonun kullanımı

Yatırımcı listesi için önerilen sütunlar (yazarın önerisi)

• Yatırımcı adı ve tipi
• İlgi alanı
• Ona ulaşabileceğiniz ilişki yolu
• İletişim durumu (ulaşılmadı, yazıldı, görüşüldü, takip bekliyor)

Deck’in sizin anlatımınız olmadan da anlaşılır olması, yatırımcının onu başkalarına iletebilmesi açısından önemlidir [S1].

Melek ve erken aşama yatırımcılara hangi sırayla ulaşılır?

Kısa yanıt: Görüşmeleri art arda değil, paralel yürütün [S1]. Aşağıdaki adım sırası yazarın pratik önerisidir.

Adım adım süreç (yazarın önerisi)

1. Liste: Yatırımcı listesini oluşturun.
2. İlk temas: Kısa iş özetiyle ulaşın.
3. Kısa görüşme: Deck’i ve kanıtları paylaşın.
4. Takip: Görüşme sonrası sorulara yanıt verin.
5. Teklif: Gelen tekliflerin koşullarını karşılaştırın.
6. Kapanış: Sözleşmeyi hukuki inceleme sonrası imzalayın.

Görüşme sonrası takip mesajı kontrol listesi

• Teşekkür ve görüşmenin bir cümlelik özeti
• Görüşmede istenen belge veya verinin eklenmesi
• Bir sonraki adım ve tarih önerisi
• Kısa ve tek bir net talep

SAFE nedir ve hisse seyrelmesi nasıl hesaplanır?

Kısa yanıt: SAFE, yatırım parasını şimdi alıp ileride hisseye dönüşme hakkı veren bir sözleşmedir. Dönüşüm gerçekleşmeden önce SAFE’in kendisi hisse değildir [S2].

Y Combinator’ın ABD için hazırladığı post-money SAFE örneğinde, satılan pay yatırım tutarının değerleme tavanına (cap) bölünmesiyle bulunur. 1 milyon dolar yatırım ve 6,7 milyon dolar tavan örneğinde sonuç yaklaşık %15‘tir (1 ÷ 6,7 ≈ 0,149) [S2].

Örnek hesap (varsayımsal)	Değer
Yatırım tutarı	1 milyon dolar
Değerleme tavanı (cap)	6,7 milyon dolar
Yaklaşık satılan pay	%15
Kurucuların ve mevcut ortakların kalan payı (örnek)	Yaklaşık %85 (diğer etkiler hariç)

Önemli not: Bu hesap tek bir örnektir, genel bir pre-seed koşulu değildir [S2]. SAFE’in Türkiye’de yaygın olduğu veya her girişim için uygun olduğu anlamına gelmez. Şirketinizin kurulu olduğu yere ve sözleşme şartlarına göre mutlaka hukuki inceleme yaptırın.

Sözleşmeden önce şirket, hisse ve fikri mülkiyet belgeleri nasıl kontrol edilir?

Kısa yanıt: Yatırımcı inceleme (due diligence) aşamasında şirket ve hisse kayıtlarınıza bakacaktır. Bu belgeleri önceden düzenli tutmak ve hukuki incelemeden geçirmek gerekir [S5].

Kaynaklarda anlatılan şirket yapısı ve menkul kıymet kuralları ABD ortamını yansıtır. Türk hukukuna doğrudan uygulanamazlar, bu nedenle yerel bir hukuk danışmanıyla çalışın.

Girişimciler için destek ve dikkat noktaları

Kore’deki K-Startup, erken aşama girişimciler için destek sunan bir örnek olarak incelenebilir. Bu örnekler Kore’ye özgüdür ve Türkiye’deki programları temsil etmez.

• K-Startup’ın “Yatırım ve Çıkış Stratejisi” dersi, erken dönem girişimcilerin fon temini, yatırım süreci ve yatırım sözleşmesi hazırlığı konularını işler [S3].
• K-Startup Tek Durak Destek Merkezi, yatırım stratejisi ve yatırımcı sunumu ile yatırım sözleşmesi ve tur görüşmelerinde hukuki destek alanlarını listeler [S4].

Buradan çıkarılacak ders: Bulunduğunuz ülkedeki girişim destek programlarını, hukuk ve muhasebe danışmanlığı seçeneklerini araştırın ve tur öncesinde bu desteklerden yararlanmayı planlayın.

Sık yapılan hatalar

Bu bölüm, yukarıdaki doğrulanmış bilgilerden türetilen editoryal çıkarımlardır.

• Kanıtsız tura çıkmak: Önce prototip, bekleme listesi veya pilot gibi somut işaretler üretin [S1].
• Tutarı hesapsız belirlemek: Hedeflerden geriye doğru hesaplayın ve tampon ekleyin [S1].
• Tek yatırımcıya bağlı kalmak: Görüşmeleri paralel yürütün [S1].
• Sözleşmeyi hukuki inceleme olmadan imzalamak: İmzadan önce bir hukuk danışmanından görüş alın [S5].
• Örnek rakamları kesin koşul sanmak: %15 ve 12-18 ay gibi değerler örnek ve referanstır, genel kural değildir [S1][S2].

Sıkça sorulan sorular

Pre-seed nedir?

Fikir veya prototip aşamasındaki girişimin, bir sonraki yatırım için gereken kanıtı üretmesini sağlayan fon toplama aşamasıdır [S1].

Ne kadar süreye yetecek fon hedeflenmeli?

Kaynaklarda referans olarak 12-18 aylık bir plan süresi geçer. Bu süre sektöre, ekibe ve maliyetlere göre değişir [S1].

SAFE hisse midir?

Hayır. SAFE, ileride hisseye dönüşme hakkı veren bir sözleşmedir; dönüşümden önce hisse değildir [S2].

Yatırımcıya ulaşmadan önce ne hazır olmalı?

Yatırımcı listesi, kısa iş özeti ve sunum yapılmadan da anlaşılan bir pitch deck hazır olmalıdır [S1].

Sözleşme öncesi hangi belgeler kontrol edilir?

Şirket kuruluş belgeleri, hisse kayıtları ve inceleme belgeleri gibi kalemler tipik örneklerdir [S5]. Liste eksiksiz değildir; kesin liste için hukuk danışmanına başvurun.

Kaynaklar

Topluluğumuza katılın